İntim görüntülərim paylaşılıbsa, ilk növbədə nə etməliyəm?

Şəxsi görüntülərinizin internetdə olduğunu və ya kiminsə onları yaymaqla hədələdiyini öyrənmək şok, utanc və ya panika yarada bilər və bu reaksiyalar tamamilə normaldır. Fotonu özünüz çəkmisiniz, etibar etdiyiniz birinə göndərmisiniz, ya da görüntü saxtadır, fərqi yoxdur: məsuliyyət sizin deyil, görüntüləri paylaşan və ya paylaşmaqla hədələyən şəxsin üzərindədir. Hər şeyi bir anda həll etməyə məcbur deyilsiniz, panika içində atılan addımlar isə nadir hallarda kömək edir: aşağıdakı addımları bir-bir, mümkünsə etibar etdiyiniz biri yanınızda olarkən atın.

  1. Məsul şəxsə cavab yazmayın, onunla mübahisə etməyin və ona yalvarmayın.
  2. Onun istədiyi pulu və ya başqa heç nəyi göndərməyin; ödəniş təzyiqi nadir hallarda dayandırır və çox vaxt yeni tələblərə gətirib çıxarır.
  3. Nəyisə bildirməzdən və ya bloklamazdan əvvəl görüntülərin harada olduğunu və kimin paylaşdığını göstərən dəlilləri saxlayın.
  4. Etibar etdiyiniz birinə danışın və ya dəstək xəttinə müraciət edin ki, bununla tək üz-üzə qalmayasınız.
  5. Hazırda özünüzü təhlükədə hiss edirsinizsə, 112-yə və ya polisə 102 nömrəsi ilə zəng edin.

Kimsə görüntüləri yaymamaq müqabilində pul və ya yeni görüntülər tələb edirsə, bu, seksual şantajdır (sextortion); seksual şantaj bələdçimiz bu vəziyyəti addım-addım izah edir.

Görüntüləri daha da yaymadan dəlilləri necə saxlaya bilərəm?

Platformalar, axtarış sistemləri və polis konkret məlumatlarla işləyir: dəqiq səhifə, onu paylaşan hesab və vaxt. Məsələn, Google-un silinmə forması müvafiq səhifələrin ünvanlarını soruşur və ekran görüntüləri də istəyə bilər. İndi tərtib etdiyiniz qısa, şəxsi qeyd sonradan həmin məzmuna yenidən baxmaq məcburiyyətindən sizi qurtaracaq.

Qeydləri yalnız sizin nəzarət etdiyiniz yerdə saxlayın, məsələn, parolla qorunan qovluqda və ya ailənin ortaq hesabı ilə sinxronlaşdırılmayan qeyd tətbiqində. Səhifənin ekran görüntüsünü çəkərkən görüntünün özünün əlavə surətlərini yaratmaq əvəzinə ünvan sətrinə, hesabın adına, tarixə və hər hansı hədəyə diqqət yetirin.

  • Görüntülərin yer aldığı hər səhifənin, paylaşımın və ya profilin veb-ünvanı (URL)
  • Onları paylaşan hər hesabın istifadəçi adı və profil keçidi
  • Hər birini tapdığınız tarix və vaxt
  • Hədələrin, tələblərin və mesajların ekran görüntüləri
  • Göndərdiyiniz şikayətlərin müraciət nömrələri və təsdiq məktubları

Görüntülərin harada yayıldığını öyrənmək üçün intim görüntüləri heç vaxt üz axtarışı və ya tərs şəkil axtarışı alətinə yükləməyin; hər yükləmə nəzarətinizdən kənarda qalan daha bir surətdir.

Görüntüləri özüm axtarmalıyammı?

Görüntülərin nə qədər yayıldığını bilmək istəməyiniz təbiidir, lakin təkrar-təkrar axtarmaq iztirabı dərinləşdirir, surətləri saxlamaq və ya yenidən paylaşmaq isə, hətta dosta göstərmək üçün olsa belə, problemi böyüdür. Artıq bildiyiniz yerlər barədə şikayət edin; səhifənin hələ də açıq olub-olmadığını yoxlamaq üçün yeni axtarışlar aparmaq əvəzinə yalnız həmin keçidi açın.

Aşağıdakı alətlər müraciət göndərdikdən sonra da işləməyə davam edir: StopNCII və Take It Down iştirakçı platformalara uyğun gələn yükləmələri aşkar etməyə imkan verir, Google isə dublikatları və oxşar açıq-saçıq nəticələri süzgəcdən keçirə bilər. Yeni surətlər üzə çıxarsa, dəstək xidməti onları bildirməkdə sizə kömək edə bilər.

Üz axtarışı alətləri də çıxış yolu deyil. FaceSonar də daxil olmaqla üz axtarışı yüklədiyiniz şəkli saxlayır və hesabatın kilidi açılanda onu üçüncü tərəf üz indeksinə göndərir; o, intim görüntülərin izinə düşmək üçün deyil, açıq səhifələrdəki üzləri tapmaq üçün hazırlanıb. Hansı alətlə qarşılaşmağınızdan asılı olmayaraq, ona intim görüntülər verməyin.

StopNCII.org necə işləyir və ondan kim istifadə edə bilər?

StopNCII.org qeyri-kommersiya xeyriyyə təşkilatı SWGfL-in tərkibindəki Revenge Porn Helpline tərəfindən idarə olunan pulsuz alətdir. O, yetkinlər üçündür: görüntüdəki şəxs siz olmalısınız, görüntü çəkiləndə 18 yaşınız tamam olmalı, hazırda da yetkin olmalısınız və görüntü və ya video cihazınızda olmalıdır. Alət çılpaq, yarıçılpaq göründüyünüz və ya cinsi akt zamanı təsvir olunduğunuz məzmunu əhatə edir.

Alət öz cihazınızda hash, yəni bir növ rəqəmsal barmaq izi yaradır. Görüntü yüklənmir və onu heç kim görmür; StopNCII-yə və onun iştirakçı şirkətlərinə yalnız hash göndərilir. Kimsə həmin platformalardan birinə uyğun gələn görüntü yükləsə, platforma onu öz qaydalarına əsasən yoxlayır və silə bilər.

StopNCII süni intellektlə yaradılmış və ya deepfake görüntüləri də qəbul edir: şərt budur ki, görüntüdə siz təsvir olunasınız, ona çıxışınız olsun və görüntü çılpaq və ya yarıçılpaq olsun. Sizə iş nömrəsi və PIN kod veriləcək; müraciətinizi yoxlamaq və ya geri götürmək üçün hər ikisi lazım olduğundan onları təhlükəsiz yerdə saxlayın.

  • Alət internetin hamısında deyil, yalnız saytında sadalanan iştirakçı platformalarda işləyir.
  • Kəsilmiş, filtr tətbiq edilmiş və ya redaktə olunmuş versiyalar, eləcə də qısaldılmış video orijinal hash ilə üst-üstə düşməyə bilər.
  • Müraciəti yalnız məzmundakı şəxs edə bilər; dostunuz sizə dəstək ola bilər, amma sizin əvəzinizə müraciət göndərə bilməz.

Görüntülər 18 yaşım tamam olmamış çəkilibsə, nə etməliyəm?

ABŞ-da fəaliyyət göstərən Milli İtkin Düşmüş və İstismar Olunan Uşaqlar Mərkəzinin (NCMEC) Take It Down xidmətindən istifadə edin. O, 18 yaşınız tamam olmamış çəkilmiş çılpaq, qismən çılpaq və ya açıq cinsi xarakterli görüntü və videoları əhatə edir; hazırda yeniyetmə və ya artıq yetkin olmağınızın fərqi yoxdur. StopNCII-də olduğu kimi, hash cihazınızda yaradılır, görüntü orada qalır və adınızı açıqlamaya bilərsiniz.

İştirakçı platformalar hash-lərdən istifadə edərək açıq və ya şifrələnməmiş sayt və tətbiqlərdə uyğun məzmunu tapır və silir, buna görə də xidmət şifrələnmiş şəxsi yazışmalara çata bilmir. Kimsə sizi belə görüntülərlə hədələyirsə, polisə 102 nömrəsi ilə müraciət edin, təcili təhlükə varsa 112-yə zəng edin; NCMEC-in CyberTipline xidmətinə report.cybertip.org ünvanında onlayn bildiriş də göndərə bilərsiniz.

18 yaşınız tamam deyilsə, 116111 qısa nömrəsi ilə Azərbaycan Uşaq Qaynar Xəttinə də zəng edə bilərsiniz. Bu xətt uşaqlara və yeniyetmələrə dəstək olur və Child Helpline International-ın məlumatına görə, həftənin yeddi günü gecə-gündüz işləyir.

Bunu oxuyan yeniyetməsinizsə, bunların heç biri sizin günahınız deyil; etibar etdiyiniz böyük birinə danışmaq hər addımı asanlaşdıra bilər.

Görüntüləri paylaşan platformaya necə şikayət edə bilərəm?

Harada yaşamağınızdan asılı olmayaraq, hər paylaşımda və onu paylaşan hesabda platformanın şikayət funksiyasından istifadə edin, varsa razılıq olmadan paylaşılan intim görüntülər kateqoriyasını seçin və təsdiqi saxlayın. Saytda şikayət düyməsi yoxdursa, orada əlaqə və ya sui-istifadə (abuse) ünvanı axtarın.

ABŞ-da TAKE IT DOWN Aktı əhatə olunan platformalardan, yəni sosial media, mesajlaşma, şəkil və video paylaşımı xidmətlərindən razılıq olmadan paylaşılan intim görüntünü və onun məlum eyni surətlərini silinmə müraciətindən sonra 48 saat ərzində silməyi tələb edir. Qanun real, rəqəmsal üsulla dəyişdirilmiş və süni intellektlə hazırlanmış görüntüləri əhatə edir. Bu, ABŞ qanunudur, ona görə də Azərbaycanda əsas yol platformanın öz şikayət qaydalarıdır; platforma cavab vermirsə, polisə müraciət edin.

Görüntüləri Google axtarış nəticələrindən necə sildirə bilərəm?

Google şəxsi cinsi xarakterli görüntülərin silinməsi barədə müraciətləri qəbul edir: həm razılığınız olmadan paylaşılan real görüntüləri, həm də simanızdan istifadə edən saxta və ya süni intellektlə hazırlanmış görüntüləri. Əlinizdə şəkil nəticəsi deyil, səhifə keçidləri varsa, Google-un şəxsi cinsi məzmun üçün müraciət forması veb-ünvanları qəbul edir və onu siz və ya nümayəndəniz göndərə bilər. Saxta görüntülərdə Google sizi tanımağın mümkün olduğunu, məzmunun sizi yalandan çılpaq və ya açıq cinsi vəziyyətdə göstərdiyini və razılığınız olmadan paylaşıldığını yoxlayır.

  1. Google Şəkillərdə görüntünü açın, üç nöqtəli menyunu açın və nəticənin silinməsi variantını seçin.
  2. Silinmə səbəbi kimi görüntünün sizi cinsi xarakterli şəkildə göstərdiyini bildirən variantı seçin və prosesə başlayın.
  3. Suallara, o cümlədən görüntünün real və ya süni intellektlə hazırlanmış olması barədə suala cavab verin; görüntüdə 18 yaşınadək şəxs varsa, Google sizi uşaqların cinsi istismarı barədə bildiriş prosesinə yönləndirir.
  4. Eyni müraciətə başqa görüntülər əlavə edin və dublikatların silinməsini, oxşar açıq-saçıq nəticələrin isə gələcək axtarışlarda süzgəcdən keçirilməsini istəyib-istəmədiyinizi seçin.
  5. Google-dan təsdiq məktubunu gözləyin və müraciətin gedişini Google hesabınızda sizinlə bağlı axtarış nəticələrinin idarə olunduğu bölmədə izləyin.

Google məzmunu yalnız öz axtarış nəticələrindən silə bilər, ona görə də orijinalın silinməsi üçün sayta və ya onun hostinq provayderinə müraciət etməyə davam edin.

Hüquqi imkanlarım hansılardır, polisə müraciət etməliyəmmi?

Qanunlar ölkədən ölkəyə fərqlənir, lakin bir çox yerdə intim görüntüləri razılıq olmadan paylaşmaq cinayət sayılır, bəzi qanunlar isə paylaşmaqla hədələməyi və süni intellektlə hazırlanmış saxta görüntüləri də əhatə edir. Polisə müraciət və silinmə alətləri ayrı-ayrı yollardır: onlardan birini və ya hər ikisini, sizə uyğun olan ardıcıllıqla istifadə edə bilərsiniz.

  • Azərbaycanda Daxili İşlər Nazirliyinin 102 zəng mərkəzinə zəng edə, yaxınlıqdakı polis şöbəsinə gedə və ya Nazirliyin e-muraciet.mia.gov.az ünvanındakı elektron müraciət sistemi vasitəsilə yazılı müraciət göndərə bilərsiniz.
  • Müraciətə topladığınız keçidləri, istifadəçi adlarını, tarixləri və hədələrin ekran görüntülərini əlavə edin; görüntülərin özü lazım olarsa, onları necə təqdim edəcəyinizi polis əməkdaşı ilə dəqiqləşdirin.
  • Təcili təhlükə varsa və ya sizi hədələyən şəxsdən fiziki cəhətdən qorxursunuzsa, dərhal 112-yə zəng edin.
  • Xaricdə yaşayırsınızsa, olduğunuz ölkənin polisinə müraciət edin; məsələn, ABŞ-da FBI-a tips.fbi.gov ünvanında, Böyük Britaniyada isə polisə 101 nömrəsi ilə, təcili halda 999 nömrəsi ilə bildirmək olar.
  • Hansı hüquqi yolların, o cümlədən mülki iddianın sizə uyğun olduğunu öyrənmək üçün vəkillə və ya hüquqi yardım göstərən təşkilatla məsləhətləşin.

Emosional dəstəyi haradan ala bilərəm?

İntim görüntülərdən sui-istifadə yuxuya, işə, münasibətlərə və internetdə özünüzü nə dərəcədə təhlükəsiz hiss etdiyinizə təsir göstərə bilər. Etibar etdiyiniz biri ilə danışmaq kömək edir, praktik işlərin bir hissəsini bu sahədə ixtisaslaşmış xidmətlərə həvalə etmək də. Görüntülər real və ya saxta olsun, onları bir nəfər və ya çox adam görmüş olsun, siz dəstəyə layiqsiniz.

  • 860 Dəstək Xətti: Ailə, Qadın və Uşaq Problemləri üzrə Dövlət Komitəsinin və BMT-nin Əhali Fondunun birgə yaratdığı bu xətt gender əsaslı və məişət zorakılığı ilə bağlı məlumat və məsləhət verir, ehtiyac olduqda pulsuz psixoloji konsultasiya təklif edir; şəhər telefonlarından 860 nömrəsini yığmaq kifayətdir, mobil nömrələrdən zəng qaydası isə Komitənin saytında göstərilib.
  • Məsul şəxs indiki və ya keçmiş partnyorunuzdursa və özünüzü təhlükədə hiss edirsinizsə, 102 və ya 112 nömrəsinə zəng edin.
  • 18 yaşınadək olanlar: 116111 Uşaq Qaynar Xəttinə zəng edə, valideyninizə, müəlliminizə və ya məktəb psixoloquna danışa bilərsiniz.
  • Harada olmağınızdan asılı olmayaraq: psixoloq, həkim və ya yerli dəstək xidməti zaman keçdikcə bu vəziyyətin öhdəsindən gəlməyinizə kömək edə bilər.

Özünüzə zərər vermək barədə düşünürsünüzsə, dərhal 112-yə zəng edin və ya ən yaxın xəstəxananın təcili yardım şöbəsinə gedin; xaricdəsinizsə, olduğunuz ölkənin təcili yardım nömrəsinə zəng edin.

Tez-tez verilən suallar

StopNCII və ya Take It Down görüntülərimi görəcəkmi?

Xeyr. Hər iki xidmət hash-i öz cihazınızda yaradır, görüntü və ya video isə yüklənmir, orada qalır. Xidmətə və onun tərəfdaş platformalarına yalnız hash ötürülür.

Bu alətlərdən mənim deepfake və ya süni intellektlə hazırlanmış görüntüm üçün istifadə edə bilərəmmi?

Bəli. StopNCII görüntüdə siz təsvir olunursunuzsa, ona çıxışınız varsa və görüntü çılpaq və ya yarıçılpaqdırsa, deepfake görüntüləri qəbul edir. Google-un silinmə prosesi də süni intellektlə hazırlanmış cinsi xarakterli görüntüləri əhatə edir. Saxta görüntü ilə hədələnirsinizsə və ya o artıq yayılıbsa, bu barədə də polisə müraciət edə bilərsiniz.

Görüntülər StopNCII ilə işləməyən saytdadırsa, nə etməli?

Birbaşa həmin sayta şikayət edin və Google-dan nəticəni axtarışdan silməyi xahiş edin. Azərbaycanda polisə 102 nömrəsi və ya Daxili İşlər Nazirliyinin elektron müraciət sistemi ilə müraciət edə bilərsiniz. ABŞ-da əhatə olunan platformalar TAKE IT DOWN Aktına əsasən silinmə müraciətlərinə 48 saat ərzində reaksiya verməlidir; hansı yolun sizə uyğun olduğunu dəqiqləşdirməkdə vəkil kömək edə bilər.

Başqası mənim əvəzimə şikayət edə bilərmi?

Qismən. StopNCII hash-ləri yalnız məzmundakı şəxsdən qəbul edir, Google isə silinmə müraciətini sizin və ya nümayəndənizin göndərməsinə icazə verir. Dostunuz və ya dəstək xidmətinin məsləhətçisi şikayətləri doldurarkən yanınızda otura bilər ki, bununla tək qalmayasınız.

Görüntüləri özüm çəkdiyim və ya göndərdiyim üçün günah məndədirmi?

Xeyr. İntim foto çəkmək və ya onu etibar etdiyiniz biri ilə bölüşmək problem deyil; problem onu razılığınız olmadan paylaşmaq və ya bununla hədələməkdir. Məsuliyyət bunu edən şəxsin üzərindədir, bu bələdçidəki xidmətlər isə sizi mühakimə etmək üçün deyil, sizə kömək etmək üçün var.

Mənbələr və əlavə kömək

Bu keçidlər rəsmi və ya müstəqil mənbələrə aparır. FaceSonar onlarla əlaqəli deyil.