Dünyadaki ikizinizi gerçekten bulabilir misiniz?
Gündelik kullanımda yüz ikizi ya da doppelgänger, size çarpıcı biçimde benzeyen ama akrabanız olmayan biridir: bir grup fotoğrafında kardeşiniz sanılabilecek o yabancı. Bu arayışı kimi "dünyadaki ikizimi bul", kimi "bana benzeyen kişiyi bul" diye dile getirir; ama iş aynıdır: kendi yüzünüzün net bir fotoğrafını olabildiğince çok yüzle karşılaştırır ve en yakın sonuçlara bakarsınız.
Kimse size bir ikiz garanti edemez. Sık duyulan "herkesin dünyada yedi benzeri vardır" sözü bir halk inancıdır, ölçülmüş bir gerçek değil. İyi belgelenmiş olan şey, akraba olmayan benzerlerin var olduğudur: Kanadalı sanatçı François Brunelle 1999'da bu çiftleri fotoğraflamaya başladı, bilim insanları da daha sonra onun portrelerini benzerliğin neden ortaya çıktığını incelemek için kullandı.
İkna edici bir benzerinizi bulup bulamayacağınız şansa ve kullandığınız aracın ikinizin de kaç fotoğrafını gerçekten görebildiğine bağlıdır.
Yazılım iki yüzün benzediğine nasıl karar verir?
Çoğu yüz benzerliği aracı fotoğraftaki yüzü bulur, gözler, burun ve ağız standart konumlara gelecek şekilde hizalar ve yüzü çoğu zaman yüz vektörü (face embedding) ya da yüz izi denen uzun bir sayı listesine dönüştürür. İki yüz, bu sayıların birbirine ne kadar yakın olduğu ölçülerek karşılaştırılır.
Sonuç bir benzerlik puanıdır ve neyin yakın sayılacağına her araç kendisi karar verir. Bir uygulamadaki %92, başka bir uygulamadaki %92 ile karşılaştırılamaz; iki fotoğrafın aynı kişiyi gösterme olasılığı da değildir.
Araştırmacılar iki görevi birbirinden ayırır. Bire bir eşleştirme, telefon kilidinin yalnızca sahibinin yüzüyle açılması gibi, iki fotoğrafın aynı kişiyi gösterip göstermediğini kontrol eder. Bire çok arama ise bir yüzü büyük bir koleksiyonla karşılaştırıp en yakın adayları döndürür; size benzeyenleri aramak da bu ikinci türdendir; yani aralarında siz olsanız da olmasanız da size en çok benzeyen yüzleri getirir.
ABD Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST), yazılımın iki farklı kişinin fotoğraflarını yanlışlıkla aynı kişi saymasına yanlış pozitif diyor. Size benzeyenleri ararken bu yakın ama yanlış eşleşmeler tam da aradığınız şeydir; kimliğin önemli olduğu her durumda ise asıl tehlike onlardır.
Akraba olmayan insanlar neden bu kadar benzeyebilir?
Cevabın bir kısmı basit bir hesaptır. Yüzler yüz şekli, göz aralığı, burun ve ağız gibi sınırlı sayıda özellik üzerinden farklılaşır; milyarlarca insan arasında bazı kombinasyonlar bir arkadaşı ya da bir algoritmayı yanıltacak kadar yakın biçimde tekrarlanır.
Biyolojinin de payı var. 2022'de Cell Reports dergisinde yayımlanan bir çalışmada araştırmacılar Brunelle'in fotoğraflarından 32 benzer çift aldı ve benzerliklerini üç yüz tanıma algoritmasıyla ölçtü. Üç algoritmanın da birlikte grupladığı 16 çiftin dokuzu, geniş bir ortak genetik varyant kümesini paylaşırken DNA metilasyonu ve mikrobiyom açısından farklılık gösterdi.
Yazarlar açık sınırlara dikkat çekti: küçük bir örneklem, iki boyutlu siyah beyaz görüntüler ve çoğunluğu Avrupalı katılımcılar. Çiftler akraba değildi; yani bazı varyantları paylaşmak aile olmakla aynı şey değildir.
Fotoğraflar da benzerliği abartır. Benzer açılar, ışık, saç modelleri, gözlükler, filtreler ve düşük çözünürlük, iki yüzü fotoğrafta, gerçek hayatta yan yana durduklarında olduğundan daha benzer gösterebilir.
Size benzeyen insanları nerede bulabilirsiniz?
Kendi yüzünüzle ve ona ne olacağını açıkça anlatan hizmetlerle başlayın. Net bir selfie, sizi başka fotoğraflarda tanıyabilen bir yüz izine dönüşebilir: ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC) 2021'de, Ever adlı fotoğraf uygulamasının geliştiricisinin kullanıcıların çoğu için yüz tanımayı varsayılan olarak açtığını ve kullanıcıların fotoğraflarındaki yüzleri kendi teknolojisini geliştirmek için kullandığını iddia etti. Uzlaşma, şirketin açık rıza almasını, rıza olmadan çıkarılan yüz vektörlerini ve kullanıcı fotoğraflarıyla geliştirilen modelleri silmesini zorunlu kıldı.
Türkiye'de Kişisel Verileri Koruma Kurumu da biyometrik verileri özel nitelikli kişisel veriler arasında sayar. Bu yüzden herhangi bir yere yüklemeden önce şu sorulara açık cevaplar arayın: Fotoğrafınızı kim görebilir, yüzünüz aranabilir bir veritabanına ekleniyor mu, ne kadar süre saklanıyor, sistemi eğitmek için kullanılıyor mu ve bir ödeme otomatik olarak yenileniyor mu? Ardından bir yol seçin:
- Sanat eşleştirme: Google Arts & Culture uygulamasındaki Art Selfie özelliği, selfie'nizi müze ortaklarının eserlerindeki yüzlerle karşılaştırır. Google Ocak 2018'de selfie'yi başka hiçbir amaçla kullanmadığını ve yalnızca eşleşme aranırken sakladığını açıklamıştı; katılmadan önce uygulamadaki güncel bilgilendirmeyi okuyun.
- Benzer bulma toplulukları: örneğin Twin Strangers, ücretsiz kaydolup yüzünüzün önden çekilmiş bir fotoğrafını yüklemenize izin verir. SSS sayfası, kaydolmanın diğer kullanıcıların sizi bulabileceği anlamına geldiğini ve otomatik eşleştirmenin ücretli kredilerle çalıştığını açıklar.
- Kendi fotoğrafınızla tersine görsel arama: genel motorlar görselin bütününe tepki verir; bu yüzden gerçek yüz ikizlerinden çok benzer pozlar, kıyafetler ve arka planlar görmeyi bekleyin.
- Kendi yüzünüzle açık web yüz araması: FaceSonar gibi bir yüz araması yüzünüzü herkese açık web sayfalarındaki yüzlerle karşılaştırır; bu yüzden size benzeyen insanlar, varsa sizin fotoğraflarınızla birlikte sonuçlarda görünebilir.
- Fotoğraf projeleri ve benzer yarışmaları: yalnızca düzenleyen taraf fotoğrafınızın nasıl kullanılacağını ve yayımlanacağını açıkladığında katılın.
Yalnızca kendi yüzünüzün bulunduğu; başka kimsenin, hiçbir çocuğun ve arka planda yaşadığınız yeri ele veren hiçbir şeyin olmadığı bir fotoğraf kullanın.
FaceSonar ile benzer araması neyi gösterir, neyi göstermez?
FaceSonar bir benzer bulma oyunu değil, açık web yüz aramasıdır; ama kendi yüzünüzle kullandığınızda internette size kimlerin benzediğini görmenin doğrudan bir yoludur. Tek bir fotoğraf yüklersiniz; fotoğraf FaceSonar'ın sunucusunda gizli saklanır ve asla herkese açık hâle getirilmez. Ardından yüzü seçersiniz ve ekrandaki kısa bir tarama fotoğrafı hazırlar; bu tarama yalnızca bir hazırlık adımıdır, hiçbir eşleşme göstermez ve eşleşme bulunduğunu iddia etmez.
Raporun kilidini açtığınızda gerçek arama, herkese açık web sayfalarından oluşan üçüncü taraf bir yüz indeksinde çalışır. Rapor, benzer bir yüzün göründüğü sayfaları her biri 0 ile 100 arasında bir benzerlik puanı ve kaynağa giden bir bağlantıyla listeler; böylece her fotoğrafı kendi bağlamında görebilirsiniz. Raporlar ücretlidir ve kartla ödenen bir arama paketi ya da planla açılır; ödemesi yapılmamış aramalardaki fotoğraflar 30 gün sonra otomatik olarak silinir.
- Benzer bir yüzün göründüğü herkese açık web sayfalarını, her birini açıp kontrol edebileceğiniz bir bağlantıyla gösterir.
- Her sonucu puanlar: yüksek puan, yüzlerin indeksin ölçüsüne göre daha yakın olduğu anlamına gelir; o kişinin siz ya da belirli biri olduğu anlamına gelmez.
- İnternette fotoğraflarınız varsa, yalnızca size benzeyen kişilerin yanında sizin fotoğraflarınızı da içerebilir.
- Gizli hesapları, mesajları, giriş gerektiren tanışma uygulaması profillerini ve canlı yayınları kapsamaz; kısa bir liste, benzeriniz olmadığı anlamına gelmez.
- Kimsenin kim olduğunu söylemez: bir sayfanın içindeki kişi hakkında yazdıkları o sayfanın iddiasıdır, doğrulanmış bir bilgi değil.
- Benzer araması için yalnızca kendi yüzünüzü yükleyin; FaceSonar çocuk aramak ya da çocukların kimliğini belirlemek için değildir.
Rapordaki her benzer, onu bulmanızı hiç istememiş gerçek bir insandır: ona mesaj atmayın, onu takip etmeyin ve fotoğrafını rızası olmadan asla paylaşmayın.
Benzerlik eşleşmesi neden asla kimlik kanıtı değildir?
Benzer araması bulabildiği en yakın yüzleri getirmek için tasarlanmıştır; bu yüzden hiçbiri siz olmasa bile genellikle aday üretir. Birinin kim olduğuna asla benzerliğe bakarak karar verilmemesinin nedeni tam olarak budur.
NIST'in testleri riski açıkça gösteriyor. Bire çok aramadaki bir yanlış pozitif, yanlış kişiyi daha ayrıntılı incelenecek adaylar listesine sokar; NIST, test ettiği algoritmaların çoğunun farklı demografik gruplarda farklı hata oranlarına sahip olduğunu ve algoritmalar arasında büyük farklar bulunduğunu tespit etti.
Gündelik hayatta zarar daha küçük olsa da gerçektir: bir paylaşımı yazan kişiye benzediği için suçlanan bir yabancı ya da bir modele benzediği için sahte sanılıp elenen bir tanışma eşleşmesi. Bir benzerliğe göre harekete geçmeden önce benzer bir yüz yerine aynı fotoğraf gibi bağımsız bağlam arayın; yalnızca bir yüze dayanarak kimseden hesap sormayın, kimseyi suçlamayın.
Bu sizin benzeriniz mi, yoksa biri fotoğrafınızı mı kullanıyor?
Bazen ikiziniz sizin ta kendiniz çıkar. Bir sonuç sizin gerçek fotoğrafınızı aynı arka plan, poz ve kıyafetle gösteriyorsa bu bir benzer değil kopyadır; başka bir isimle açılmış bir profildeyse kimliğe bürünme olabilir.
Tersine görsel arama bunu netleştirmeye yardımcı olabilir: birebir ya da düzenlenmiş kopyalar fotoğrafın yeniden kullanıldığına, benzer görünen birinin farklı bir fotoğrafı ise gerçek bir benzere işaret eder. Fotoğrafınız izinsiz kullanılıyorsa sayfa adresini ve tarihi gösteren ekran görüntüleri kaydedin, profili platforma kimliğe bürünme olarak bildirin ve hesapla etkileşime girmeyin.
Emniyet Genel Müdürlüğü, adınıza sahte hesap açıldığında hesabın bulunduğu siteye şikâyette bulunmanızı ve suçun işlendiği yerden sorumlu polis merkezine, Cumhuriyet Başsavcılığına veya Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne imzalı bir dilekçeyle başvurmanızı öneriyor. Fotoğraflarınızla açılan sahte hesaplar rehberimiz her adımı ayrıntılı olarak anlatıyor.
Bulduğunuz benzeri zarar vermeden nasıl paylaşırsınız?
Size benzeyen birini bulmak eğlencelidir; ona sormadan onu içerik malzemesine çevirmek değildir. Fotoğrafını sizinkinin yanında paylaşmak ona hiç istemediği yorumlar, etiketler ve ilgi getirebilir.
- Benzerinizin fotoğrafını, zaten herkese açık olsa bile yalnızca rızasıyla paylaşın; sormak ancak bulunmayı kendisi seçmiş kişiler, örneğin bir benzer bulma topluluğundaki diğer üyeler için gerçekçidir.
- Soramıyorsanız keşfinizi kendinize saklayın ya da yalnızca kendi fotoğrafınızı paylaşıp benzerliği anlatın.
- Onu etiketlemeyin, takip etmeyin, ona mesaj atmayın; kim olduğunu ve nerede yaşadığını bulmaya çalışmayın.
- Benzerinizin fotoğrafını onun yerine geçmek için, benzerliğinizi de başka biri gibi davranmak için asla kullanmayın.
- Başkalarının çocuklarını içeren karşılaştırmalar dahil, çocukları tamamen işin dışında tutun.
- Biri sizden bir paylaşımı kaldırmanızı isterse kaldırın.
Benzerlik bir yabancıyla paylaştığınız bir tesadüftür, onu işin içine katma izni değil.
Sık sorulan sorular
Herkesin bir yüz ikizi var mı?
Kimse kesin bir şey söyleyemez. Herkesin belli sayıda benzeri olduğu fikri bilimsel bir bulgu değil, bir sözdür. Akraba olmayan benzerler açıkça var; ama en yakın benzerinizin neredeyse ikiziniz mi yoksa yalnızca biraz benzeyen biri mi olduğu büyük ölçüde şansa bağlıdır.
Yüz ikizleri birbiriyle akraba mı?
Aile anlamında değil. 2022 tarihli bir Cell Reports çalışması, son derece benzer ve akraba olmayan bazı çiftlerin çok sayıda genetik varyantı paylaştığını buldu; bu da benzerliği kısmen açıklıyor. Ancak çalışma küçüktü ve bazı varyantları paylaşmak iki kişiyi akraba yapmaz.
Benzerlik puanı ya da yüzdesi ne anlama gelir?
O aracın kendi modelinden gelir ve iki yüzün o modelin ölçüsüne göre ne kadar yakın olduğunu gösterir. Farklı araçlar farklı modeller ve eşikler kullandığı için rakamlar karşılaştırılamaz; yüksek bir puan da iki fotoğrafın aynı kişiyi gösterme olasılığı değildir.
İnternette bana benzeyen kişileri nasıl bulabilirim?
Kendi yüzünüzün net bir fotoğrafıyla arayın. Sanat eşleştirme özellikleri sizi müze portreleriyle karşılaştırır, benzer bulma toplulukları sizi bulunmayı seçmiş üyelerle eşleştirir; FaceSonar gibi bir açık web yüz araması ise benzer bir yüzün göründüğü herkese açık sayfaları ücretli bir raporda puanı ve bağlantısıyla listeler.
FaceSonar dünyanın herhangi bir yerindeki ikizimi bulabilir mi?
Hiçbir araç yüzünüzü dünyadaki herkesle karşılaştıramaz. FaceSonar herkese açık web sayfalarından oluşan üçüncü taraf bir yüz indeksinde arama yapar; gizli hesapları, mesajları, giriş gerektiren tanışma uygulamalarını veya canlı yayınları göremez. Raporda size benzeyen kişiler çıkabilir, ancak her sonuç incelenmesi gereken bir ipucudur, birinin kim olduğunun kanıtı asla değildir.
Benzerimle iletişime geçmem ya da fotoğrafını paylaşmam doğru mu?
Yalnızca rızası varsa. Yüzü herkese açık bir sayfada görünen bir yabancı bulunmayı kabul etmiş değildir; fotoğrafını sizinkinin yanında paylaşmak ona istenmeyen ilgi, etiket ve mesaj getirebilir. Soramıyorsanız keşfinizi kendinize saklayın ya da karşılaştırmanın yalnızca kendi tarafını paylaşın.
Kaynaklar ve ek yardım
Bu bağlantılar resmi veya bağımsız kaynaklara gider. FaceSonar bu kuruluşlarla bağlantılı değildir.
- NIST: NIST Study Evaluates Effects of Race, Age, Sex on Face Recognition Software (İngilizce) ↗
- Cell Press, EurekAlert! üzerinden: People with similar faces likely have similar DNA (İngilizce) ↗
- Google Blog: Exploring art (through selfies) with Google Arts & Culture (İngilizce) ↗
- FTC: California Company Settles FTC Allegations It Deceived Consumers about use of Facial Recognition in Photo Storage App (İngilizce) ↗
- Kişisel Verileri Koruma Kurumu: Özel Nitelikli Kişisel Veriler ↗
- Emniyet Genel Müdürlüğü Siber Suçlarla Mücadele: Sıkça Sorulan Sorular ↗