Tipik bir aşk dolandırıcılığı nasıl gelişir?

Aşk dolandırıcılıkları nadiren para isteyerek başlar. İlgiyle başlar: tanışma uygulamasında bir eşleşme ya da sosyal medyada sıcak, ilgili ve hayatınıza alışılmadık derecede meraklı birinden gelen beklenmedik bir mesaj. Birkaç gün ya da hafta içinde konuşma aşka, kadere ve birlikte bir geleceğe dönebilir.

Sonrası bir vakadan diğerine şaşırtıcı derecede benzer ilerler. Bu işe yarar bir bilgidir; çünkü aşamaları bildiğinizde, duygularınız işin içindeyken bile onları fark edebilirsiniz.

  1. Hızlı yakınlık: sürekli mesajlar, sevgi sözcükleri ve erken aşk ilanları, siz hiçbir şeyi doğrulama fırsatı bulamadan bir bağ kurar.
  2. Platformdan çıkma: sohbete WhatsApp, Telegram, Google Chat ya da SMS üzerinden devam etmek isterler; böylece tanışma uygulamasının denetim ve şikâyet araçlarından uzaklaşırsınız.
  3. Buluşma yok, canlı görüntü yok: yurt dışındaki bir iş, bozuk bir kamera ya da zayıf bağlantı hep araya girer; planlanan ziyaretler son anda suya düşer.
  4. Kriz ya da fırsat: bir hastane faturası, vize sorunu veya gümrükte takılan bir gönderi için aniden ödeme gerekir ya da size kaybetmesi imkânsız bir yatırımı öğretmeyi teklif ederler.
  5. Tırmanma: bir ödeme gerçekleştikten sonra yeni sorunlar çıkar; tereddüt ederseniz baskı, suçluluk duygusu ya da kırgınlık gösterileri başlar.

En güvenilir kural aynı zamanda en basitidir: ilişki ne kadar gerçek hissettirirse hissettirsin, yalnızca internetten tanıdığınız birine asla para, hediye kartı veya kripto para göndermeyin.

Aşk dolandırıcıları hangi sahte kimlikleri kullanır?

Dolandırıcılar iki şeyi aynı anda açıklayan karakterler seçer: neden sizinle buluşamadıklarını ve iyi gelirli birinin neden aniden yardıma ihtiyaç duyduğunu. ABD ve Avustralya'daki tüketici koruma kurumları hep aynı karakterlerle karşılaşıyor: uzak bir üste görev yapan bir asker, yurt dışında çalışan bir doktor, açık denizdeki bir petrol platformunda çalışan bir mühendis ya da Birleşmiş Milletler veya başka bir uluslararası kuruluş için çalışan biri.

Her rolün hazır bahaneleri vardır. Görev yerinin telefon görüşmelerini kısıtladığı, platformların ve uzak kliniklerin bağlantısının zayıf olduğu söylenir; yurt dışındaki sözleşmeler de nedense dondurulmuş hesaplara ya da beklenmedik masraflara yol açar. Fotoğraflar çoğu zaman gerçek kişilerin sosyal medya hesaplarından alınır; bu yüzden hikâye gerçek olmasa bile yüz tamamen gerçek görünebilir.

Bazı dolandırıcılar hikâyeyi hedef aldıkları kişiye göre de uyarlar; örneğin sempati kazanmak için kendilerini eşini kaybetmiş ya da boşanmış, çocuklu biri olarak tanıtırlar. ABD Federal Ticaret Komisyonu'nun (FTC) önerdiği ücretsiz bir kontrol, iddia edilen mesleği dolandırıcı kelimesiyle birlikte aramaktır; örneğin “petrol platformu dolandırıcı” ya da İngilizce “oil rig scammer” yazıp hikâyenin yayımlanmış uyarılarla örtüşüp örtüşmediğine bakabilirsiniz.

Pig butchering denen kripto yatırım tuzağı nedir?

Bu türde krizin yerini bir fırsat alır. Yeni partner varlıklı görünür, kripto para alım satımından kazandığı kârlardan söz eder ve size de nasıl yapıldığını göstermeyi teklif eder. Hiçbir zaman hediye ya da borç istemediği için birçok kişi bunu aşk dolandırıcılığı olarak tanımaz; İngilizcede genellikle “pig butchering” (domuz kesimi) olarak anılır, Avustralya'nın Scamwatch servisi ise “romance baiting” terimini kullanır.

FBI'ın İnternet Suçları Şikâyet Merkezi (IC3) tutarlı bir örüntü tarif ediyor. Dolandırıcı, bir tanışma uygulamasında ya da sosyal ağda güven kazandıktan sonra sizi profesyonel görünen ve bakiyenizin büyüdüğünü gösteren bir alım satım sitesine veya uygulamasına yönlendirir. Para çekmeye çalıştığınızda önce bir ücret ya da vergi ödemeniz gerektiği söylenir; platform baştan beri sahte olduğu için para hiçbir zaman gelmez.

Yalnızca internetten tanıdığınız birinin tavsiyesiyle asla yatırım yapmayın ve bir platformu size gönderilen bağlantılar üzerinden değil, bağımsız olarak kontrol edin. Türkiye'de Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), faaliyette bulunduğunu bildiren kripto varlık hizmet sağlayıcılarının listesini internet sitesinde yayımlıyor; ancak SPK, listede yer almanın tek başına yetkilendirme anlamına gelmediğini de vurguluyor. Zaten para yatırdıysanız, parayı geri alma umuduyla çekim ücreti ödemeyin.

Karşı tarafın seçtiği bir sitede sürekli artan bir bakiye kâr kanıtı değildir; onların kontrol ettiği bir ekranda yazan bir rakamdır.

Dolandırıcılar neden hediye kartı, havale veya kripto para ister?

Dolandırıcılar hızlı ve geri alınması zor ödeme yöntemlerini tercih eder. FTC sık görülen talepleri şöyle sıralıyor: Western Union veya MoneyGram gibi hizmetlerle para transferi, Amazon, Google Play veya Steam gibi markaların hediye kartları, para transferi uygulamaları ve kripto para. FTC'nin 2022 yılına ait aşk dolandırıcılığı verilerinde insanların en sık andığı ödeme yöntemi hediye kartlarıydı; kaybedilen paranın büyük kısmı ise banka havaleleri ve kripto paraya aitti. Gerekçeler değişse de taleplerin çoğu birkaç tanıdık gruba ayrılır.

  • Seyahat: sonunda sizi ziyarete gelebilmeleri için uçak bileti ya da vize masrafı.
  • Acil durumlar: kendileri ya da çocukları için hastane faturası, yurt dışında bir kaza veya hukuki sorun.
  • İş sorunları: her şey yoluna girmeden önce son bir ödeme gerektiren bir gönderi, sözleşme ya da dondurulmuş hesap.
  • Fırsatlar: birlikte geleceğinizi güvenceye alacağını vaat ettikleri, genellikle kripto para üzerine bir yatırım.

Hediye kartları hediye içindir: hiçbir gerçek partner, hastane ya da devlet kurumu sizden bir hediye kartının kodlarını göndermenizi istemez.

Fotoğraflarının çalıntı olup olmadığını nasıl kontrol edebilirsiniz?

FTC, kişinin profil fotoğraflarıyla tersine görsel arama yapmayı öneriyor. Paylaştığı ya da size gönderdiği fotoğraflardan iki üçünü kaydedin ve her birini Google Lens, Bing, Yandex veya TinEye ile aratın. Aynı fotoğraflar başka bir isimle, başka birinin herkese açık sayfasında ya da dolandırıcılık uyarılarında çıkıyorsa bu, fotoğrafların başka birinden alındığına dair güçlü bir işarettir.

Her fotoğrafı yüze ya da ayırt edici başka bir ayrıntıya göre kırpın ve birden fazla arama motoru deneyin; çünkü her biri webin farklı bir bölümünü tarar. Tersine görsel arama rehberimiz masaüstünde ve telefonda her aracı adım adım anlatıyor.

Sonuçları dikkatle okuyun. Birine benzemek onunla aynı kişi olmak demek değildir; hiçbir şey bulamayan bir arama da profilin gerçek olduğunu kanıtlamaz, çünkü fotoğraflar gizli bir hesaptan alınmış ya da düzenlenmiş olabilir. Her eşleşmeyi diğer uyarı işaretleriyle birlikte değerlendirilecek bir ipucu olarak görün; asla birinin kim olduğunun kanıtı olarak değil.

Şu anda okuduğunuz site FaceSonar, bu tür kontroller için kaynağı merkeze alan bir yüz benzerliği araması sunar: bir raporun kilidini açtığınızda fotoğraf üçüncü taraf bir yüz indeksinde aranır ve her sonuç açık kaynağına bağlanır. Raporlar ücretlidir; bu yüzden yukarıdaki ücretsiz arama motorlarıyla başlayın.

Amaç fotoğrafların başka birine ait olup olmadığını öğrenmektir, profilin arkasındaki kişinin peşine düşmek değil; bunu polise bırakın.

Anne babanızla ya da bir yakınınızla utandırmadan nasıl konuşursunuz?

Yaşlı anne babanızdan birinin ya da başka bir yakınınızın hedef alındığından şüpheleniyorsanız konuşmayı nasıl açtığınız, ne söylediğiniz kadar önemlidir. Aşk dolandırıcılığına yakalanan kişiler genellikle gerçek bir bağ hisseder; bir suçlama onları ilişkiyi savunmaya ve bir sonraki ödemeyi gizlemeye itebilir.

Avustralya'nın Scamwatch servisi, ilişki hakkında nazik sorularla ilerleyen sakin bir konuşma öneriyor. Şu yaklaşımlar genellikle işe yarar:

  • Hüküm vererek değil, ilgiyle başlayın: nasıl tanıştıklarını, karşı tarafın ne iş yaptığını ve birlikte ne planladıklarını sorun.
  • Ondan değil, örüntüden söz edin: bu senaryoların profesyonel suçlular tarafından yürütüldüğünü ve yetenekli, dikkatli insanların da bunlara kandığını anlatın.
  • Birlikte yapabileceğiniz bir kontrol önerin; örneğin fotoğraflarla tersine görsel arama ya da canlı bir görüntülü görüşme isteği.
  • Basit bir kuralda anlaşın: her talebi birlikte konuşana kadar artık para, hediye kartı veya kripto para gönderilmeyecek.
  • Alay etmekten ve “Buna nasıl inandın?” gibi sorulardan kaçının; utanç, insanların yardım isteme ya da durumu bildirme olasılığını azaltır.
  • Henüz kabul etmeye hazır değilse kapıyı açık tutun; iletişimi kesmek onu dolandırıcıyla baş başa bırakır.

Dolandırıcılıkta para kaybetmek zekâ eksikliği değil, birine karşı işlenmiş bir suçtur; bunu yüksek sesle söylemek iyi gelir.

Para zaten gönderildiyse ne yapmalısınız?

Hızlı ve suçlamadan hareket edin. Banka ya da ödeme kuruluşu sahte bir ödemeden ne kadar erken haberdar olursa ödemeyi durdurma veya geri alma şansı o kadar artar; yine de paranın geri alınması hiçbir zaman garanti değildir.

  1. Ödemeyi bırakın; bir yatırım bakiyesinin kilidini açmak ya da bir paketi teslim almak için istenen ücret veya vergiler de buna dahil.
  2. Hemen bankanızı, kartınızı veren kuruluşu ya da ödeme uygulamanızı arayın; kartınızın arkasındaki numarayı veya bankanın resmi uygulamasını kullanın. Hediye kartıyla ödediyseniz kartı çıkaran şirkete, uluslararası para transferi yaptıysanız transfer hizmetine başvurun.
  3. Kanıtları kaydedin: profilin ve sohbetlerin ekran görüntüleri, kullanıcı adları, telefon numaraları, e-posta adresleri, dekontlar ve banka ekstreleri, IBAN bilgileri, varsa kripto cüzdan adresleri ve işlem kimlikleri.
  4. Tanıştığınız tanışma uygulamasına ya da sosyal ağa profili bildirin; böylece başkaları hedef alınmadan kaldırılabilir.
  5. Bir sonraki bölümde açıklandığı gibi polise ya da Cumhuriyet Başsavcılığına başvurun.
  6. Giriş bilgilerinizi, doğrulama kodlarını ya da belgelerinizin kopyalarını paylaştıysanız şifrelerinizi değiştirin ve iki adımlı doğrulamayı açın.

Kaybettiğiniz parayı ücret karşılığında geri almayı teklif eden kişilere karşı dikkatli olun; FBI, parayı geri getirebileceğini iddia eden hizmetlere asla ödeme yapılmamasını tavsiye ediyor.

Aşk dolandırıcılığını nereye bildirebilirsiniz?

Tutar küçük görünse ya da utansanız bile bildirin; çünkü bildirimler soruşturmayı yürütenlerin vakaları birbirine bağlamasına ve başkalarının uyarılmasına yardımcı olur. Türkiye'deki resmi yollar aşağıda; yurt dışında yaşıyorsanız bulunduğunuz ülkenin polisine ve dolandırıcılık ya da siber suç bildirim servisine başvurun.

  • Bankanız veya ödeme kuruluşunuz: para gönderdiyseniz ilk aramanız gereken yer burasıdır; sahte işlemi gecikmeden bildirin.
  • Polis: Emniyet Genel Müdürlüğü, suçun işlendiği yerden sorumlu polis merkezine ya da Siber Suçlarla Mücadele Şube Müdürlüğüne başvurabileceğinizi belirtiyor; acil durumlarda 112'yi arayın.
  • Cumhuriyet Başsavcılığı: doğrudan suç duyurusunda bulunabilirsiniz; EGM, dilekçenizi e-postayla göndermek yerine başvuracağınız yere elden teslim etmenizi istiyor.
  • Her durumda: tanıştığınız uygulama ya da sosyal ağ ve dolandırıcının size ulaştığı diğer platformlar.

Sık sorulan sorular

Bir aşk dolandırıcısı benimle görüntülü görüşme yapabilir mi?

Birçoğu görüntülü görüşmeden tamamen kaçınır ve bozuk kamerayı ya da kötü bağlantıyı bahane eder. Kişinin size doğal biçimde karşılık verdiği canlı bir görüşme yararlı bir kontroldür; ama görüntü manipüle edilebilir, bu yüzden onu kanıt değil tek bir işaret olarak görün. Para kuralı yine geçerlidir: yüz yüze görmediğiniz kimseye ödeme yapmayın.

Hiç para istemedi. Yine de dolandırıcılık olabilir mi?

Evet. Talepler çoğu zaman güven oluştuktan haftalar ya da aylar sonra gelir; kripto türü ise bir talep yerine bir fırsatla başlar. Bazı dolandırıcılar bunun yerine mahrem fotoğraf ister, sonra bunları paylaşmakla tehdit eder; böyle bir durumda ödeme yapmayın, kanıtları kaydedin ve bildirin.

Aşk dolandırıcılığından sonra paramı geri alabilir miyim?

Bazen, özellikle bankanıza veya ödeme kuruluşunuza hızlı ulaşırsanız; ama garanti yoktur. Hediye kartları ve kripto paralarda işlemin izini sürmek ve geri almak özellikle zordur. Her durumda polise ya da savcılığa bildirin ve peşin ücret karşılığında garantili geri ödeme vaat edenleri dikkate almayın.

Fotoğrafları başka birine aitse ne olacak?

O zaman profil büyük olasılıkla sahtedir ve fotoğraflardaki kişi de muhtemelen fotoğraf hırsızlığının mağdurudur. Profili platforma bildirin, para ve kişisel bilgi göndermeyi bırakın. Fotoğrafları kullanılan kişiyi suçlamayın ya da rahatsız etmeyin; çoğu zaman olanlardan haberi bile yoktur.

Asıl hedef yaşlılar mı?

Yaşı, cinsiyeti veya teknolojiyle ilgili deneyimi ne olursa olsun herkes hedef alınabilir. Dolandırıcılar hikâyeyi kişiye göre uyarlar: eşini yakın zamanda kaybetmiş biri, kendisi de eşini kaybetmiş biriyle tanışabilir; daha genç biriyse bir kripto fırsatıyla karşılaşabilir. Düzenli ve yargılamayan sohbetler her yaşta işe yarar.

Dolandırıcıya durumu fark ettiğimi söylemeli miyim?

Onunla yüzleşmenize gerek yok. Önce kanıtları kaydedin, sonra yanıt vermeyi bırakın, hesabı engelleyin ve bildirin. Yüzleşme nadiren işe yarar; yeni bir baskıya, tehditlere ya da sizi geri kazanmak için uydurulmuş yeni bir hikâyeye kapı açabilir.

Kaynaklar ve ek yardım

Bu bağlantılar resmi veya bağımsız kaynaklara gider. FaceSonar bu kuruluşlarla bağlantılı değildir.