Livecam üz axtarışı nəyi tapa bilər, nəyi tapa bilməz?
Üz axtarışı bir şəklin eyni surətlərini deyil, oxşar üzün göründüyü başqa fotoları axtarır. Yayımçı üçün bu, klip saytlarında, forumlarda, fan səhifələrində, sosial şəbəkə profillərində və təqlidçi hesablarda yenidən istifadə olunan profil şəkillərini və yayım önizləmələrini üzə çıxara bilər, bir şərtlə ki, həmin səhifələr açıq olsun və indekslənsin.
Üz axtarışı video izləyə bilmir. Canlı yayımlar, şəxsi və ya ödənişli şoular, yalnız abunəçilərə açıq kontent, giriş və ya ödəniş divarı arxasındakı hər şey və şəxsi mesajlar indeksə daxil deyil. Yenidən yüklənmiş video yazısı yalnız açıq səhifədə üzün sabit təsviri, məsələn, önizləmə şəkli olduqda görünə bilər.
Hər nəticə kimliyin müəyyən edilməsi deyil, oxşarlıqdır. Bir-birinə bənzəyən insanlar çoxdur və kimisə səhvən böyüklər üçün kontentlə əlaqələndirmək ona ciddi zərər vura bilər, ona görə də tədbir görməzdən əvvəl hər uyğunluğu mənbə səhifədə özünüz yoxlayın.
Oxşar üz yoxlanılmalı bir işarədir, iki səhifənin eyni insanı göstərdiyinə sübut deyil.
Livecam üz axtarışından nə üçün heç vaxt istifadə etmək olmaz?
Bir çox yayımçının təhlükəsizliyi səhnə kimliyini şəxsi həyatından ayrı saxlamasından asılıdır. Aşağıdakı istifadə növləri hansı səbəb göstərilməsindən asılı olmayaraq yolverilməzdir və FaceSonar onların heç birini dəstəkləmir.
- Yayımçının əsl adını, ev ünvanını, iş yerini, ailəsini və ya şəxsi həyatının hər hansı başqa hissəsini tapmaq.
- Kimisə ifşa etmək, məsələn, onun işi barədə işəgötürənə, ailəsinə və ya ətrafına xəbər vermək, yaxud səhnə və şəxsi kimliyini birlikdə yaymaq.
- Yayımçı ilə onun iş üçün seçdiyi platformalardan kənarda əlaqə saxlamaq.
- 18 yaşından kiçik olan və ya ola biləcək hər hansı şəxsi axtarmaq. Belə materialı yükləmədən və paylaşmadan NCMEC-in CyberTipline xəttinə və ya Internet Watch Foundation-a (IWF) bildirin, həmçinin polisə müraciət edin.
- Partnyoru, keçmiş partnyoru və ya buna razılıq verməyən hər hansı şəxsi izləmək.
Nəticə sizi kiminsə şəxsi profilinə, iş yerinə və ya ailə fotolarına aparırsa, səhifəni bağlayın, heç nəyi saxlamayın və paylaşmayın.
Yayımçılar yenidən yüklənmiş yayımları, oğurlanmış klipləri və saxta cam hesablarını necə tapa bilər?
Pulsuz alətlərdən və üzünüzün aydın, açıq-saçıq olmayan fotosundan, məsələn, tanıtım portretindən və ya kəsilmiş yayım önizləməsindən başlayın. İntim görüntüləri heç bir axtarış alətinə, o cümlədən bizimkinə yükləməyin, çünki hər yükləmə yeni bir surət yaradır.
Oxuduğunuz sayt olan FaceSonar bu cür yoxlama üçün mənbəni önə çıxaran üz axtarışı təklif edir. Bir foto yükləyirsiniz, o, serverimizdə gizli saxlanılır və heç vaxt hamıya açıq edilmir, sonra üzü seçirsiniz; ekrandakı skan yalnız axtarışı hazırlayır, bu isə simulyasiyadır və heç vaxt uyğunluq tapdığını iddia etmir. Hesabatın kilidini açdığınız zaman real axtarış açıq veb-səhifələrdən ibarət üçüncü tərəf üz indeksində aparılır və hesabat oxşar üzü olan səhifələri, hər biri üçün oxşarlıq balı və mənbə keçidi ilə sadalayır.
Hesabatlar ödənişlidir, ona görə də pulsuz axtarış sistemlərindən başlayın; ödənilməmiş axtarışlardakı fotolar 30 gündən sonra avtomatik silinir.
- Əsas profil şəkillərinizi və önizləmələri Google Lens, Bing Visual Search və TinEye vasitəsilə yoxlayın; hər biri internetin fərqli hissəsini əhatə edir.
- Səhnə adınızı, istifadəçi adlarınızı və onların ehtimal olunan səhv yazılışlarını axtarış sistemlərində və istifadə etdiyiniz böyük platformalarda axtarın.
- Fərqli fotolarınızdan istifadə edən səhifələri tapmaq üçün yalnız üzünüz qalacaq şəkildə kəsilmiş foto ilə üz axtarışı aparın.
- Tədbir görməzdən əvvəl hər nəticəni açın və bunun həqiqətən sizin kontentiniz və ya üzünüz olduğunu təsdiqləyin.
- Təsdiqlənmiş hər surəti qeydə alın: tam keçid, hesab adı, tapdığınız tarix və səhifənin ekran şəkli.
Sübut qeydlərinizi iş hesablarınızdan ayrı, gizli bir yerdə saxlayın ki, hesab bloklansa, onlar da itməsin.
DMCA silinmə bildirişi necə göndərilir?
Yayımı, klipi və ya fotonu özünüz yaratmısınızsa, müəllif hüququ adətən sizə məxsusdur və bu, çox vaxt silinməyə aparan ən birbaşa yoldur. Studiya və ya agentliklə işləyirsinizsə, əvvəlcə müqavilənizi yoxlayın: hüquqları müdafiə etmək səlahiyyəti onlarda ola bilər. DMCA ABŞ qanunudur və böyük video və sosial platformalar da daxil olmaqla ABŞ-da yerləşən xidmətlər onun bildiriş və silinmə qaydasına əməl edir.
Əksər platformalar bildirişi veb-forma şəklində qəbul edir. Saytda forma yoxdursa, onun istifadə şərtlərində və ya ABŞ Müəllif Hüquqları Ofisinin (U.S. Copyright Office) açıq DMCA reyestrində təyin olunmuş müəllif hüququ nümayəndəsini axtarın, yaxud saytın hostinq şirkətinə müraciət edin. Kontenti yükləyən şəxs əks-bildiriş (counter-notice) göndərə bilər; bundan sonra siz məhkəməyə müraciət etməsəniz, platforma materialı 10–14 iş günü ərzində bərpa edə bilər.
ABŞ Müəllif Hüquqları Ofisinə görə, etibarlı bildiriş əsasən bu altı elementi ehtiva etməlidir:
- Sizin və ya sizin adınızdan çıxış etməyə səlahiyyətli şəxsin fiziki və ya elektron imzası.
- Kopyalanmış əsərin təsviri, məsələn, orijinal yayımınız, videonuz və ya fotonuz.
- Hüququ pozan hər surətin dəqiq keçidi və saytın onu tapması üçün kifayət qədər məlumat.
- Əlaqə məlumatlarınız: poçt ünvanı, telefon nömrəsi və e-poçt.
- İstifadəyə sizin, nümayəndənizin və ya qanunun icazə vermədiyinə vicdanla inandığınız barədə bəyanat.
- Bildirişin doğru olduğuna və yalan ifadəyə görə məsuliyyət (penalty of perjury) altında hüquq sahibi olduğunuza və ya onun adından çıxış etməyə səlahiyyətiniz olduğuna dair bəyanat.
Yalnız sizə məxsus olan və ya adından çıxış etməyə səlahiyyətiniz olan kontent üçün bildiriş göndərin: bilə-bilə edilən yalan iddia sizi vurulan zərərə görə məsuliyyətə cəlb edə bilər.
Böyük platformalarda oğurlanmış yayımlar və saxta hesablar barədə necə şikayət etmək olar?
Hər platformanın öz formalarından istifadə edin: kopyalanmış yayımlar, kliplər və fotolar üçün müəllif hüququ şikayətindən, özünü siz kimi təqdim edən hesablar üçün isə təqlid (impersonation) şikayətindən. Surət cam və ya böyüklər üçün kontent platformasındadırsa, onun yardım mərkəzində və ya istifadə şərtlərində müəllif hüququ, yaxud sui-istifadə ilə bağlı əlaqə vasitəsini axtarın.
- Twitch: hüquq sahibləri Twitch-in DMCA veb-formasından istifadə edir, materialın növünü (canlı yayım, VOD və ya klip) seçir, onun keçidini, tarix və saatını, həmçinin varsa, orijinalın icazəli nümunəsinə keçidi göstərir.
- YouTube: müəllif hüququ sahibi və ya vəkil kimi səlahiyyətli nümayəndə YouTube Studio-dakı müəllif hüququna görə silinmə veb-formasından istifadə edə və ya copyright@youtube.com ünvanına yaza bilər.
- Instagram və TikTok: hər ikisinin yardım mərkəzində müəllif hüququ şikayəti formaları var; Instagram bildirir ki, şikayəti yalnız müəllif hüququ sahibi və ya onun səlahiyyətli nümayəndəsi göndərə bilər.
- Üzünüzdən istifadə edən saxta hesablar: onlardan müəllif hüququ pozuntusu kimi deyil, təqlid kimi şikayət edin; fotolarınızla açılmış saxta profillər barədə bələdçimiz Instagram, Facebook, TikTok və X üçün addımları ardıcıl izah edir.
- Google Axtarış: müəllif hüququna görə silinmə sorğusu keçidləri yalnız Google nəticələrindən çıxarır, ona görə də orijinalı silmək üçün sayta və ya onun hostinq şirkətinə də müraciət edin.
Şikayət menyuları tez-tez dəyişir; seçim yerini dəyişibsə, platformanın yardım mərkəzində «copyright» (müəllif hüququ) və ya «impersonation» (təqlid) sözlərini axtarın.
Silinmə tələb edərkən məxfiliyinizi necə qoruya bilərsiniz?
Müəllif hüququ şikayətləri adətən anonim olmur və səhnə adı ilə çıxış edirsinizsə, bu, vacibdir. Twitch bildirişləri, bir qayda olaraq, göndərənin adı, hüquq sahibinin adı və göstərilən e-poçt ünvanı ilə birlikdə hesab sahibinə ötürür. YouTube müəllif hüququ sahibinin adını, e-poçtunuzu və tam hüquqi adınızı kontenti yükləyən şəxslə bölüşə bilər, ünvanınızı və telefon nömrənizi isə məhkəmə işi olmadıqca məxfi saxlayır.
Google hüquqi bildirişlərin surətlərini müstəqil tədqiqat layihəsi olan Lumen-ə də göndərə bilər və müəllif hüququ bildirişlərində sorğu göndərənin və hüquq sahibinin adlarını gizlətmir. Göndərməzdən əvvəl hər formanın nəyi paylaşdığını oxuyun.
- Şəxsi e-poçtunuz əvəzinə yalnız silinmə sorğuları üçün ayırdığınız ünvandan istifadə edin.
- Bildirişləri sizin adınızdan vəkil və ya etibarlı silinmə xidməti kimi səlahiyyətli nümayəndənin göndərməsini nəzərdən keçirin.
- Nümayəndəyə və ya xidmətə heç vaxt hesab parollarınızı verməyin; onlara giriş məlumatlarınız deyil, keçidlər və sizin səlahiyyətləndirməniz lazımdır.
- Ev ünvanınız, telefon nömrəniz və ya e-poçtunuz yayılıbsa, doksinq halları da daxil olmaqla, siz və ya nümayəndəniz Google-dan həmin axtarış nəticələrini silməyi xahiş edə bilərsiniz.
Silinmə sorğusu səhnə adınızın qoruduğu məxfiliyin hesabına olmamalıdır.
Öz şəkilləriniz razılığınız olmadan böyüklər üçün kontent və ya cam saytlarında peyda olubsa, nə etməli?
Heç vaxt razılıq vermədiyiniz saytda özünüzün intim foto və ya videolarınızı, yaxud üzünüzlə hazırlanmış saxta materialı tapsanız, bu, sizin günahınız deyil və onları paylaşan şəxslə əlaqə saxlamadan tədbir görə bilərsiniz. Razılıq olmadan paylaşılan intim görüntülər barədə bələdçimiz bütün addımları izah edir.
Üzünüzün adi, intim olmayan fotosunun böyüklər üçün kontent və ya cam profilində istifadə olunub-olunmadığını yoxlamaq üz axtarışının ağlabatan istifadəsidir. İntim görüntülər üçün isə StopNCII.org-dan istifadə edin: görüntü cihazınızdan heç yerə getmir.
- Keçidləri, hesab adlarını və tarixləri görüntülərin əlavə surətlərini yaratmadan gizli bir yerdə saxlayın.
- Görüntülər 18 yaşınız tamam olandan sonra çəkilibsə, StopNCII.org-dan istifadə edin: alət cihazınızda hash, yəni rəqəmsal barmaq izi yaradır, iştirakçı platformalar isə ondan uyğun yükləmələri tapıb silmək üçün istifadə edir.
- Hər səhifədən sayta şikayət edin və Google-dan nəticələri Axtarışdan silməyi xahiş edin.
- Kimsə sizdən pul və ya daha çox görüntü tələb edirsə, ödəməyin; seksual şantaj barədə bələdçimizə baxın və polisə müraciət edin: Azərbaycanda Daxili İşlər Nazirliyinin 102 zəng mərkəzinə zəng edə və ya nazirliyin elektron müraciət xidmətindən istifadə edə bilərsiniz.
- Görüntülər 18 yaşınız tamam olmamış çəkilibsə, NCMEC-in Take It Down xidmətindən istifadə edin və keçidləri CyberTipline-a bildirin.
StopNCII yalnız iştirakçı platformalara çatır, ona görə də digər saytlara birbaşa şikayət etməyə davam edin.
İzləyicilər yayımçının rəsmi kanallarını necə tapa bilər?
Yayımçının yayımını bəyənmisinizsə və onun digər açıq kanallarını axtarırsınızsa, onu gördüyünüz platformaya qayıdın. Yayımçılar rəsmi keçidlərini adətən öz profillərində və ya təsdiqlənmiş sosial şəbəkə hesablarında paylaşırlar, çünki necə tapılmaq istədiklərini məhz belə seçirlər.
Yayımçının üzündən istifadə edən, lakin onun öz profilində keçidi verilməyən hesablara qarşı ehtiyatlı olun. Təqlidçilər bəzən yayımçının fotolarını kopyalayaraq kontent satır və ya pərəstişkarlardan pul istəyirlər; belə hesablara qeyri-rəsmi hesab kimi yanaşın və onlardan şikayət edin.
Burada üz axtarışı yanlış vasitədir: o, rəsmi hesabı saxtasından ayıra bilmir, oxşar insanları göstərə bilər və yayımçının şəxsi həyatına aid, açmağa haqqınız olmayan səhifələri üzə çıxara bilər. Yayımçının paylaşdığı keçidlərdən istifadə edin və onunla yalnız onun seçdiyi platformalarda əlaqə saxlayın.
Yayımçının açıq işini izləmək normaldır; onun oflayn həyatda kim olduğunu öyrənməyə çalışmaq isə yox.
Tez-tez verilən suallar
Üz axtarışı cam yayımçısının canlı yayımını və ya şəxsi şousunu tapa bilərmi?
Xeyr. İndeks açıq veb-səhifələri əhatə edir; canlı videonu, şəxsi və ya ödənişli şouları, girişlə qorunan heç nəyi əhatə etmir. Video yazısı yalnız açıq səhifədə üzün sabit təsviri, məsələn, önizləmə şəkli olduqda görünə bilər.
Üz axtarışı ilə cam yayımçısının əslində kim olduğunu öyrənə bilərəmmi?
Xeyr. Üz axtarışından yayımçının əsl adını, ünvanını və ya şəxsi həyatını öyrənmək, yaxud onu ifşa etmək üçün istifadə insanları ciddi təhlükəyə atır və FaceSonar bunu dəstəkləmir. Yayımçını izləmək istəyirsinizsə, onun paylaşdığı rəsmi keçidlərdən istifadə edin.
Azərbaycanda yaşayıramsa, DMCA bildirişi kömək edərmi?
DMCA ABŞ qanunudur, lakin platformaların müəllif hüququ formaları harada yaşamağınızdan asılı olmayaraq praktik ilk addımdır; məsələn, Twitch bildirir ki, onun prosesi DMCA-ya və dünyadakı oxşar qanunlara əsaslanır. Azərbaycanda müəllif hüququ sahəsi Əqli Mülkiyyət Agentliyinin (çağrı mərkəzi 960) səlahiyyətindədir və agentliyin dərc etdiyi materiala görə, hüquqları pozulan müəlliflər orada ödənişsiz hüquqi məsləhət ala bilər. Kontent böyüklər üçündürsə, hər hansı dövlət qurumuna müraciət etməzdən əvvəl vəkillə məsləhətləşin, çünki bu sahədə qanunlar ölkədən ölkəyə çox fərqlənir.
Silinmə sorğusu kontentimi hər yerdən siləcəkmi?
Xeyr. Hər bildiriş yalnız bir saytda göstərdiyiniz keçidləri əhatə edir, Google Axtarışdan silinmə isə səhifənin özünü silmir. Surətlər yenidən peyda ola bilər, ona görə də axtarışlarınızı vaxtaşırı təkrarlayın və sübut qeydlərinizi yeniləyin.
Yayımımı yenidən yükləyən şəxslə əlaqə saxlamalıyammı?
Məcbur deyilsiniz. Bəzi platformalar bunu təklif etsə də, rəsmi şikayət qeyd yaradır və sizi düşmənçilik göstərə biləcək biri ilə üz-üzə gəlməkdən qoruyur. Kimsə sizi hədələyirsə, mesajları saxlayın və platformaya, həmçinin 102 zəng mərkəzi vasitəsilə polisə bildirin.
Nəticə 18 yaşından kiçik birini göstərirsə, nə etməliyəm?
Dərhal dayanın: heç nəyi yükləməyin, ekran şəkli çəkməyin, paylaşmayın və axtarışı davam etdirməyin. Keçidi NCMEC-in CyberTipline xəttinə (report.cybertip.org) və ya anonim olaraq Internet Watch Foundation-a bildirin və polisə müraciət edin: Azərbaycanda 102 zəng mərkəzinə zəng edə və ya Daxili İşlər Nazirliyinin elektron müraciət xidmətindən istifadə edə bilərsiniz.
Mənbələr və əlavə kömək
Bu keçidlər rəsmi və ya müstəqil mənbələrə aparır. FaceSonar onlarla əlaqəli deyil.
- U.S. Copyright Office: Section 512 of Title 17, Resources on Online Service Provider Safe Harbors and Notice-and-Takedown System ↗
- Twitch Legal: DMCA Guidelines ↗
- YouTube Yardım: Müəllif hüququna görə silinmə sorğusu göndərin ↗
- How StopNCII.org works ↗
- Bir daha Azərbaycanda müəlliflik hüququ barədə: hüquqi təminatın sivil yolları — Azərbaycan Respublikası Əqli Mülkiyyət Agentliyi ↗
- Əlaqə (102 zəng mərkəzi, elektron müraciət) — Azərbaycan Respublikası Daxili İşlər Nazirliyi ↗